Ontwerp de toekomst: verzinnen wat nog niet bestaat

Reframing Studio is een ontwerpbureau met vestigingen in Amsterdam en Rotterdam, actief in uiteenlopende domeinen: van zorg en onderwijs tot voedsel, mobiliteit en veiligheid. Centraal in hun werk staat het denken in veranderende contexten. Niet het oplossen van de problemen van nu, maar het ontwerpen van houdbare antwoorden voor de toekomst. "De wereld verandert snel," zegt Kroot. "Als je alleen kijkt naar wat nú speelt, loop je over tien jaar alsnog achter. Daarom ontwerpen wij altijd vooruit, en altijd met de eindgebruiker centraal."

Design thinking

Deelnemers krijgen een korte introductie in design thinking – een iteratief proces waarmee complexe problemen worden onderzocht en aangepakt. Niet lineair, maar onderzoekend, flexibel en voortdurend bijstellend. Reframen gaat nog een stap verder: het helpt niet alleen om beter te begrijpen wat er speelt, maar ook om wenselijk gedrag in de toekomst vorm te geven. Gedrag dat past bij de wereld van straks, niet alleen bij die van vandaag.

De centrale ontwerpvraag van deze sessie luidt: hoe kunnen we een leven lang ontwikkelen integreren als een vanzelfsprekend en waardevol onderdeel van zowel arbeidsmarkt als samenleving?

Ontwikkelingstypes

Om die vraag te verkennen, introduceert Reframing Studio hun toekomstvisie: een vloeibare werkomgeving waarin traditionele loopbaanpaden plaatsmaken voor beweeglijke routes, cyclische ontwikkeling en betekenisvolle verbindingen. Mensen bewegen zich in die omgeving op verschillende manieren: soms anticiperend, vanuit een vooruitblik en het streven naar efficiëntie. Soms meeverend, gedwongen door urgentie of noodzaak. En soms transformerend, gedreven door nieuwsgierigheid of een intrinsieke behoefte om te leren. Die vormen van ontwikkeling sluiten elkaar niet uit, maar wisselen elkaar af: afhankelijk van de situatie, de fase in iemands leven en de ruimte die er is.

Condities

Om zulke bewegingen richting leren en ontwikkelen mogelijk te maken, zijn volgens Reframing Studio drie condities onmisbaar. De eerste is ruimte: mensen moeten invloed ervaren op hun eigen leerproces. Alleen als je kunt bewegen binnen grenzen die voor jou kloppen, ontstaat er ruimte om te groeien. De tweede is waardigheid: het gevoel dat je kennis, ervaring en vakmanschap worden erkend en gewaardeerd. En tot slot is er verbinding: leren doe je niet alleen.

“Ontwikkeling ontstaat niet vanzelf,” zegt Kroot. “Het vraagt om een context waarin mensen zich gezien voelen, invloed hebben, en samen kunnen optrekken.” Deze toekomstvisie is geen stappenplan met een vaste route, maar een open ontwerp waarin mensen zich kunnen bewegen.

Júllie zijn de ontwerpers

Na de uitleg is het tijd om zelf aan de slag te gaan. “Jullie zijn het komende half uur ontwerpers,” zegt Kroot. Deelnemers vormen kleine groepjes en krijgen een oefening mee op papier. Daarin drie stappen:

1. Verken de situatie – welk probleem zie je, welk gedrag valt je op?
2. Kies een ontwerpvraag – wat wil je mogelijk maken of veranderen?
3. Genereer ideeën – welke oplossingen, gedragingen of systemen kun je je voorstellen?

Het geroezemoes in de zaal zwelt aan. Mensen buigen zich over de toekomst, door tekenen, schrijven en bespreken wat er zou kunnen zijn als we leren loskoppelen van structuren. Opnieuw leren kijken naar wat er nodig is, de toekomst actief vormgeven. Dat is de uitnodiging van deze sessie: denken in mogelijkheden, in beweging, en in ontwerp.

Actorschap

De sessie sluit af met een korte terugblik en enkele reacties uit de zaal. Wat opvalt: de ontmoeting tussen mensen uit verschillende werelden wordt als verfrissend en inspirerend ervaren. “We keken hoe we onze werelden bij elkaar konden brengen,” zegt een deelnemer. Een ander benoemt het plezier van het samen plotten en uitproberen. Matthijs van Dijk legt het laatste accent: wat Reframing Studio probeert te vangen in hun werk, is niet alleen structuur of systeem, maar juist de emotionele ervaring die schuilgaat in het nemen van initiatief. “Daar,” zegt hij, “daar zit de essentie van actorschap.” Het is een uitnodiging om niet alleen over verandering te praten, maar om haar zelf vorm te geven.