Antwoord op arbeidsmarkttekorten
In de ochtend vindt een netwerkmeeting plaats voor een twintigtal afgezanten van verschillende hogescholen. Onderwerp van de meeting is het FastSwitch-label. FastSwitch is een label waaronder verschillende samenwerkingsverbanden tussen werkgevers, hogescholen en carrièreswitchers vallen. Zij pogen een snel en duurzaam antwoord op arbeidsmartkttekorten te formuleren in vier verschillende sectoren: zorg, onderwijs, ICT en bouw en techniek. Al bij de inloop schudden alle deelnemers elkaar enthousiast de hand. Dat is geen toeval: bij FastSwitch draait alles om netwerk, netwerk, netwerk.
Gemakkelijke overstap
Claudia Tempels, programmacoördinator van FastSwitch, begint de meeting met een bondige uitleg van de doelen van FastSwitch. Met een landelijk toegankelijk platform wil FastSwitch carrièretransities gemakkelijker maken voor zowel zij-instromers als werkgevers. Zo kunnen hogescholen passende werk- en leertrajecten aanbieden die voor de instromer een overgang gemakkelijk maakt, en de werkgever zekerheid biedt voor een geschikte werknemer. De belangrijkste uitdaging is niet hoe een instromer te werven. Het zijn de werkgevers die vertrouwen moeten krijgen om te investeren in een potentiële werknemer, die soms nog geen toereikend diploma of certificaat op zak heeft. Wat daarbij cruciaal is, zegt Tempels, is dat we switchers voldoende begeleiden in hun oriëntatie op een nieuwe baan.
De groep splitst in vieren voor vier rondes gesprekken binnen de verschillende sectoren, maar niet voordat ze worden gewezen op de bingokaart onder iedereens stoel. De eerste die tijdens de groepsgesprekken de onderwerpen op de bingokaart, zoals ‘Empower vooraf’, ‘Ken & bereik’, en ‘Ontmoet’ heeft afgekruisd, de kernwaardes van FastSwitch, krijgt een prijs.
Eigen uitdagingen
In de groepsgesprekken wordt duidelijk dat iedere sector zijn eigen uitdagingen kent.
In de zorg is carrièreswitchen niet altijd even vanzelfsprekend. Traditioneel werken alle verpleegkundigen zich van onderaf op: eerst niveau 3, dan 4, dan 6. Sommigen blijven op niveau 4, anderen studeren door. Dat is nu veranderd. Bankieren kloppen aan bij FastSwitch hbo-v, het zorglabel van FastSwitch, op zoek naar mogelijkheden op in te stromen. Het hbo-v dient als doorgeefluik. “Het is een soort sales,” zegt een van de deelnemers, die werkt bij de Hogeschool Arnhem-Nijmegen (HAN). “Er waren altijd gewoon studenten, nu zijn we veel meer bezig met werven.”
Een grote blokkade in een soepele verbinding tussen instromer en werkgever is het instellingsgeld: een verhoogd collegegeldtarief voor mensen die al een diploma hebben behaald. Daarom probeert FastSwitch hbo-v steeds meer in gesprek te gaan met het ministerie, om vanuit de bestuurders meer draagkracht voor carrièretransitie te bewerkstelligen. Want wie betaalt de studie? In Amsterdam is er al een zorginstelling die de helft van het collegegeld van zij-instromers vergoedt. Vooral voor de zorg is dit cruciaal, omdat verpleegkundigen een BIG-registratie nodig hebben om aan het werk te mogen.
Bij het onderwijs ligt de uitdaging weer ergens anders. Er zijn gestandaardiseerde zijinstroomtrajecten voor mensen met een hbo- of wo-achtergrond, maar zo’n standaard connectie mist nog bij mensen met een mbo-diploma maar een hbo-werk- en denkniveau. FastSwitch Onderwijs probeert met persoonlijke begeleiding, coaching en praktijkgerichte leerpaden mensen snel aan een docentbevoegdheid te helpen, zodat ze een betekenisvolle carrièreswitch kunnen maken.
Make IT Work, een omscholingsinitiatief van de HvA, biedt switchers de mogelijkheid een kort en modulair opleidingstraject te volgen die wordt vergoed door hun toekomstige werkgever. De werkgever betaalt in dat geval de opleidingskosten, op voorwaarde dat de instromer de eerste zes maanden fulltime bij hen komt te werken, alvorens uit te stromen. Dankzij een strenge oriëntatieprocedure lukt het 92 procent van de kandidaten binnen Make IT Work om een carrièreswitch naar de IT te maken.
Be an Engineer, een initiatief binnen FastSwitch van Saxion Hogeschool Enschede, verbindt instromers met passende opleidingen, waardoor zij gemakkelijk en snel een associate degree of een bachelor in engineering kunnen behalen. Be an Engineer biedt persoonlijke begeleiding en heeft een uitgebreid netwerk van hogescholen, zodat kandidaten die niet bij de ene school passen, bij andere opleidingen terecht zouden kunnen. Vorig jaar lukte het Be An Engineer om zo tien carrièreswitchers een succesvolle transitie aan te bieden.
Niet alle hogescholen zijn in staat aparte, korte cursussen aan te bieden zoals Saxion dat doet, benadrukt Ralph Baalhuis. Ook hij pleit voor standaardisering van de carrièretransitie, zodat een behaalde cursus bij de ene opleiding vrijstellingen bij een andere op zou kunnen leveren – om zo de transitie te versnellen.
Kwestie van geld en vertrouwen
Tijdens de vijfde ronde komt de gemene deler van de verschillende sectoren aan het licht. Er worden binnen de groepjes printjes van een tegeltje rondgedeeld, met daarop twee vragen: Wat is je belangrijkste inzicht? En wat ga je daarmee doen? De deelnemers schrijven ijverig hun inzichten op. “Het staat of valt bij de werkgever,” leest één van de deelnemers voor, de rest van de groep knikt hevig. “Die moet de portomonnee trekken,” zegt een ander. “Het is een kwestie van geld, maar ook van vertrouwen.”
We willen succeservaringen van werkgevers delen, om andere werkgevers vertrouwen te geven in de inzetbaarheid van zij-instromers.
Netwerk, netwerk, netwerk
FastSwitch gaat zich in de tweede helft van hun subsidieperiode hard inzetten voor de verbetering van het platform, laat Tempels in de plenaire nabespreking zien. “Als je Googlet op carrièreswitch,” zegt een van de deelnemers, “vind je nu nog geen FastSwitch.” Tempels gaat zich de komende tijd vooral bezighouden met het vernieuwen van de website en een campagne om werkgevers te bereiken. “We willen succeservaringen van werkgevers delen, om andere werkgevers vertrouwen te geven in de inzetbaarheid van zij-instromers.” Frank Obernorff, programmaleider van Make IT Work, beaamt dat werkgevers niet happig zijn op instromers, omdat zij vaak geen diploma op zak hebben. Anderen zijn erg enthousiast en tonen hun interesse om opleidingen van hun hogeschool aan het FastSwitch-netwerk te koppelen. “Ik ga het pluggen,” zegt één van de deelnemers, “aan al mijn contacten.”
Op de valreep worden de prijzen van de bingokaarten uitgedeeld, iedereen krijgt er één. Die symboliseren het belang van samenwerking en netwerk: op een kaart prijken de tientallen praktijkinzichten die FastSwitch sinds 2024 heeft opgedaan. Ondertussen staat in de centrale hal het lunchbuffet klaar; onderweg daarnaartoe blijven de deelnemers nog druk met elkaar in gesprek.